Moskova,
19 Mayıs 26Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 19-20 Mayıs’ta Çin’e
gerçekleştireceği ziyarette, iki ülkenin son yıllarda hızla artan ticari
ilişkileri ve enerji işbirliği nedeniyle yeni anlaşmaların gündeme gelmesi
bekleniyor.

AA
muhabirinin derlediği bilgilere göre, Rusya ve Çin arasında ticaret hacmi,
Ukrayna savaşının ardından Batılı ülke yaptırımlarının da etkisiyle hızla
artarken 2023’te yüzde 26,3 artışla 240 milyar dolara, 2024’te ise 244 milyar doların
üzerine çıkarak rekor seviyeye ulaştı.

İki
ülkenin ticaret hacmi 2025’te yüzde 6,9 azalarak 228,1 milyar dolara gerilerken
bu yılın ilk aylarında ikili ticarette yeniden güçlü artış kaydedildi.

Çin
Gümrük İdaresi verilerine göre, Rusya-Çin ticaret hacmi ocak-nisan döneminde
geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 19,7 artarak 85,24 milyar dolara çıkarken,
Çin’in Rusya’ya ihracatı yüzde 23,1 artışla 37,83 milyar dolara, Rusya’nın
Çin’e ihracatı da yüzde 17 artışla 47,41 milyar dolara yükseldi.

Rusya’nın
Çin’e ihracatında petrol, doğal gaz ve kömür öne çıktı. Bakır, kereste, yakıt,
deniz ve tarım ürünleri de önemli kalemler arasında yer alıyor. Çin’in Rusya’ya
ihracatında ise otomobil, traktör, bilgisayar, akıllı telefon, sanayi
ekipmanları ve tüketim malları öne çıkıyor.

Ziyaretin
en kritik başlıklarından birini enerji alanındaki işbirliğinin oluşturması
bekleniyor. Çin Gümrük İdaresi verilerine göre, Rusya 2025’te Çin’e 101 milyon
ton petrol ve boru hattı ile sıvılaştırılmış doğal gaz dahil 49 milyar
metreküp doğal gaz tedarik etti.

Putin,
9 Mayıs’ta yaptığı açıklamada, Rusya ve Çin’in petrol ve doğal gaz alanında
ciddi ve çok esaslı bir adım atmaya yakın olduğunu belirterek, “Neredeyse
tüm temel konular üzerinde mutabakat sağlandı.” ifadesini kullandı.

Öte
yandan, bazı Rus yetkililer, Batı pazarları ve teknolojilerine erişimi
yaptırımlar nedeniyle ekonomisi zorlanan Rusya’nın, Çin’i yalnızca enerji
ihracatı için değil, ithalat ve sanayi tedariki açısından da giderek daha
kritik bir ortak haline getirdiğini ve söz konusu durumun bağımlılık riskini
artırdığına işaret ediyor.

Özellikle
otomotiv, elektronik, sanayi ekipmanları ve bazı ara mallarda Çinli şirketlerin
Rusya pazarındaki ağırlığının artması, iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerde
Moskova açısından bağımlılık boyutunu güçlendiren bir unsur olarak
değerlendiriliyor.

-Rusya’nın
enerjide en önemli pazarı Çin

Enerji
alanındaki öne çıkan başlıklar arasında, Rus gazını Moğolistan üzerinden Çin’e
taşıması planlanan Sibirya’nın Gücü 2 adlı doğal gaz boru hattı projesi yer
alıyor.

Rus
enerji şirketi Gazprom, Eylül 2025’te Çin’le söz konusu hat ve Moğolistan’dan
geçecek “Soyuz-Vostok” transit hattına ilişkin mutabakat zaptı imzalamıştı.

Halihazırda
faaliyetteki Sibirya’nın Gücü boru hattından Çin’e yıllık gaz sevkiyatının 38
milyar metreküpten 44 milyar metreküpe, inşası süren Uzak Doğu güzergahındaki
kapasitenin de 10 milyar metreküpten 12 milyar metreküpe çıkarılması konusunda
da anlaşmaya varılmıştı.

Finans
tarafında da iki ülke, Batılı ülkelerin yaptırımları nedeniyle dolar ve avro
dışı ödeme kanallarını son yıllarda güçlendirirken Rusya Maliye Bakanı Anton
Siluanov, Kasım 2025’te yaptığı açıklamada, Rusya ve Çin arasındaki ticari ödemelerin
yüzde 99,1’inin ruble ve yuanla gerçekleştirildiğini bildirmişti.

Lojistik
alanında Rusya’nın Uzak Doğu bölgesi, Çin ile ticaretin ana geçiş noktalarından
biri haline gelirken Rusya ve Çin arasındaki sınır geçişleri ile limanlar
üzerinden yapılan dış ticaret taşımacılığı 2024’te yüzde 9 artarak 176 milyon
tona çıktı.

Kara
yoluyla nakliyedeki yük hacmi 45,9 milyon tona yükselirken 2022’de açılan
“Blagoveşçensk-Heyhe” ve “Nijneleninskoye-Tongjiang” köprülerinden 2024’te 6,2
milyon ton yük taşındı.

-Çin
otomobilleri Rusya pazarına hakim

Tarım
ve gıda ürünleri de son yıllarda ticarette büyüyen alanlardan biri olarak
dikkati çekiyor.

Rusya
Federal Veteriner ve Bitki Sağlığı Gözetim Servisi açıklamasına göre, Rusya,
2025’te Çin’e et ihracatını yüzde 19,1 artırarak 253,8 bin tona çıkarırken
domuz eti ve yan ürünleri sevkiyatını yaklaşık iki katına yükseltti.

Otomotivde
ise Çin, Batılı şirketlerin çekildiği Rusya pazarındaki en önemli
tedarikçilerden biri haline gelse de söz konusu ivme 2025’te yavaşladı.

Çin’in
Rusya’ya binek otomobil ihracatı 2025’te yüzde 42 düşüşle 632 bin 300 adede
gerilerken Rusya, 8,46 milyar dolarlık ithalatla Çin otomobilleri için değer
bazında en büyük pazarlardan biri olma özelliğini koruyor.

Putin’in
Çin ziyaretinin, 2025’te ivme kaybeden ticaret hacminin yeniden artırılması,
enerji sevkiyatlarında yeni uzun vadeli anlaşmalar, ulusal para birimleriyle
ödemelerin genişletilmesi ve Uzak Doğu merkezli lojistik projelerin
hızlandırılması açısından önem taşıması bekleniyor.