Uluslararası diplomasinin en kritik platformlarından biri kabul edilen ve dünya liderlerini bir araya getiren Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 81. oturumu, 22 Eylül’de New York’ta başlayacak.
193 üyeli BM’nin New York’taki genel merkezinde her yıl devlet ve hükümet başkanları ile dışişleri bakanlarını küresel meseleleri değerlendirmek üzere buluşturan Genel Kurul yüksek düzeyli haftası, bu yıl 22-28 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirilecek.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in açılışını son kez üstleneceği 81. BM Genel Kurulu’na Bangladeş Dışişleri Bakanı Khalilur Rahman başkanlık edecek. 1955 yılından bu yana uygulanan gelenek doğrultusunda, başkanlık konuşmasının ardından ilk hitabı Brezilya temsilcisi yapacak. Brezilya’nın ardından ev sahibi Amerika Birleşik Devletleri kürsüye çıkacak.
Genel Kurul’da Türkiye’yi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan temsil edecek. Erdoğan’ın ilk gün dördüncü sırada hitap etmesi planlanıyor. Bu hitap, Türkiye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın BM Genel Kurulu’na 16’ncı seslenişi olacak.
Ana gündemGüveni yeniden tesis etmek
Bu yıl “Güveni Yeniden Tesis Etmek, Dönüşümü YönetmekHerkes İçin Sonuç Üreten BM” başlığıyla düzenlenen Genel Kurul görüşmelerine 150’den fazla devlet ve hükümet başkanının yanı sıra çok sayıda cumhurbaşkanı yardımcısı, başbakan yardımcısı, bakan ve üst düzey yetkilinin katılması bekleniyor.
Belirlenen tema kapsamında, BM yapısının küresel koşullara uyarlanması ve çok taraflı sistemin kuvvetlendirilmesi öncelikli gündem maddeleri arasında yer alıyor. Tırmanan jeopolitik rekabet, süregelen savaşlar, ekonomik dengesizlikler ve krizler karşısında uluslararası yapıların verimliliğinin artırılması, üye ülkeler arasındaki güven bağının tazelenmesi ve BM’nin sorunlara daha etkin çözümler üretebilmesi liderlerin gündeminde bulunuyor.
Zirve boyunca iklim krizi, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, kalkınmanın finansmanı, yapay zeka ile teknolojik dönüşüm, küresel sağlık, pandemi hazırlığı, nükleer silahsızlanma ve uluslararası güvenlik başlıkları müzakere edilecek. Ayrıca iklim eylemi, nükleer silahsızlanma, Kalkınma Hakkı Bildirgesi’nin 40. yılı, yükselen deniz seviyeleri, salgınlara karşı kapasite artırımı ile ırkçılık, ayrımcılık ve yabancı düşmanlığıyla mücadele konularında üst düzey toplantılar yapılacak.
Küresel krizler ve bölgesel çatışmalar masada
Liderlerin Genel Kurul konuşmalarında ve ikili görüşmelerinde sıcak çatışma noktalarına odaklanması öngörülüyor. Gazze’deki durumun öncelikli başlıklar arasında yer alması beklenirken; İran’a yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı’ndaki seyrüsefer güvenliği, Rusya-Ukrayna Savaşı, Kıbrıs meselesi, Sudan’daki çatışmalar ve insani durum ile Myanmar ve Haiti’deki güvenlik krizleri de ele alınacak.
Oturumlar öncesinde, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin 2024 yılında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu hakkında verdiği tutuklama kararının uygulanabilirliği de tartışılıyor. New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, Netanyahu’nun UCM kararı uyarınca tutuklanması gerektiğini savunurken, yerel yönetimin bağımsız bir yetkisi bulunmadığını ve bu adımın federal makamlarca atılması gerektiğini kaydetti. ABD hükümeti ise Netanyahu’nun tutuklanmayacağını belirtirken, Genel Kurul’da konuşması öngörülen Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve beraberindeki Filistinli heyetin vize başvurusunu yeniden reddetti.
Guterres’in veda konuşması
Genel Kurul oturumu, görev süresi 31 Aralık 2026’da dolacak olan BM Genel Sekreteri Antonio Guterres için de veda niteliği taşıyor. Guterres’in Genel Kurul’daki son konuşmasında, çok taraflı işbirliği, BM Şartı’nın ilkelerine bağlılık ve anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözümü konularını vurgulaması bekleniyor.
Görevi 1 Ocak 2027’de devralacak yeni Genel Sekreter için seçim süreci devam ederken, New York’taki diplomatik temasların bu seçim sürecinde de belirleyici olması öngörülüyor.
